Kurbanın Karakteristik Özellikleri

Kurbanın karakteristik özellikleri olup olmadığı ve bunların narsistin seçimine etkileri ister istemez kafanı kurcalıyor. Onun zihniyetini öğrenmekten ziyade kendini anlamak istiyorsun; çünkü bitmek tükenmek bilmeden dönüp duran bir soru var aklında: “Bende nasıl bir sorun var ki kurban konumuna düşebildim?” Sorunun devamı yargılayıcı bir modda geliyor: “Nasıl göremedim ondaki hastalıklı ruhu?

Yargılamaları ilerletip kendini suçlama moduna kapılmadan ilk soruya geri dön ve dur orada biraz. Soru anlamlı olsa da yapıcı hale gelebilmesi için biraz evirmemiz gerekiyor: “Kurban olarak konumlanmama sebep olabilecek bir sorunum olabilir mi?” desek daha iyi olacak. Zira, bunca zaman bu doğrultuda bastırıldıktan sonra kendini itham etme eğilimine girmiş olman kaçınılmaz olsa da bu kalıbı sürdürmek, yanlışlığı devam ettirmekten başka bir işe yaramaz. Bu kalıpları tamamen yıkma zamanı da gelecek. Şimdi eldeki önemli soruya odaklanalım.

Narsistik sapkının ileri derecede sosyopat ya da psikopat olmadığı sürece özel olarak kurban avına çıkmadığını varsayıyoruz. Varsayıyoruz, zira uzmanları henüz pek emin değiller. Öte yandan, kimseyle samimi bir sevgi saygı ilişkisine giremeyeceğini, dolayısıyla iletişim içinde olduğu tüm insanları inceden inceye tartıp karşısındaki karaktere göre maskelendiği gerçeğini hatırlayarak bir kenarda hazır tutmak gerekiyor.

Senden başkalarına karşı olan davranışlarına baktığında senin de dikkatini çekmişti daha önce. Çevresindeki hemen herkese minik minik de olsa manipülasyon girişimlerinde bulunduğunu gördün yakından. Yeğenleri, iş arkadaşları, sosyal arkadaşları… Aldığı tepkiye göre geri adım atar ya da oltayı büyütür, deneyimledin. Bir tek kendisi gibi narsist olanlara karşı aşırı dikkatlidir ve yeri geldiğinde çekinir, biliyorsun. Sonuçta kendi hamleleri bir şekilde iletişimde olduğu diğerlerinin tepkilerine göre şekillenir.

Bu durumda dönüp senin nasıl biri olduğuna ve hangi tepkileri verdiğine bakmanın tam sırası. Şimdiyi bir kenara bırakıp en baştan başlayalım, onunla yeni tanıştığın dönemden; çünkü hedefimiz başlangıçta tuzağa nasıl düştüğünü keşfetmek. Senin bazı kişilik özelliklerinin onda bulduğu karşılıkları inceleyelim tek tek:

  • Albenili bir dış görünüşün ve sosyal statün var(dı*). Daha ilk görüşte dikkatini çektin böylece. Gösteriş merakı için kullanabileceği, koluna takıp gezdiğinde başkalarına karşı üstünlük gereksinimini karşılayabileceği bir kaynaktın. (*Geçmiş zaman kullanmak mecburi; çünkü yıllar içinde narsist yerle bir etmiş olabilir.)
  • Hayat dolu, capcanlısın(*ydın.) Onun içindeki kara deliği besleyebilecek, böylece onu tatmin edebilecek dolu dolu zengin mi zengin bir enerjin vardı.
  • Şeffafsın. İlişkilerinde açık davranıyorsun. İçini açıyor, aktarıyorsun. Gel gör ki, bu sayede seni daha iyi tanıyabildi, zayıf noktalarını çözebildi ve kontrol altına alabilmek için veri toplamış oldu.
  • Empatik ve hoşgörülü bir yapın var. Başlarda uyguladığı hafif şiddetteki zorbalıkları görmüş olmana rağmen sebeplerini anlamaya, iletişim kurarak çözmeye çalıştın. O ise karakteri gereği senin anlayışlı tavrını, kullanabileceği zayıf bir nokta olarak gördü ve saldırı şiddetini arttırdı.
  • Vicdan sahibisin. Olumsuz davranışlarına bahane olarak kötü geçmişini sunduğu ya da depresif moda girerek duygu sömürüsü yaptığı her seferde üzüldün ve bir şeyler yapabilmek için uğraştın. O ise bu düşünceli tavrını seni manipüle etmek için bir fırsat olarak görüp kullandı.
  • Fedakarsın. Sürekli değil biliyorum; ama bir süreliğine de olsa karşındakinin zor durumda olduğunu düşündüğünde kendi ihtiyaçlarını geri plana atabiliyorsun. Ne yazık ki, sen onun toparlanıp kendine gelmesini beklerken o empati yoksunu vermeyi bilmeyen bünyesiyle senin bir birey olarak varlığını ve ihtiyaçlarını sonuna kadar yoksaydı.
  • Sorumluluk sahibisin. Ortada bir sorun olduğunda kendi payına düşeni anlamaya çalışır, varsa bir hatan düzeltmek için elinden geleni yaparsın. İşte bu yüzden, narsistik sapkının özgüvenini paramparça etmek uğruna yaptığı suçlamalar ve eleştiriler senin kendini sorgulamana sebep oldu.
  • Sevdiklerinin fikirlerine önem verirsin. Yanlış anlaşmalara, iletişim boşluklarına gelemez, düzeltmeye ve açıklamaya çalışırsın. Tam da bu sebeple seni sonu olmayan tartışmalara çekip senin düşündüklerini ve hissettiklerini aynalayarak seni suçlayıp kafanı iyice karıştırabildi.
  • İyi niyetlisin. Yaşadığın tüm eziyetlere rağmen belki kötü niyetli insan olmadığına inandığından, onun sana kasıtlı olarak acı çektirmeye çalıştığını göremedin. Bu nedenle neler olduğunu hep iyi niyet çerçevesinde düşünüp durduğundan anlayamadın gerçekte nasıl bir tuzağa düştüğünü. Anlayamadığın için de kurtulmak için gereken gayreti daha önce gösteremedin.
  • Güçlü bir karakterin var. Zayıf ve kolay alt edilebilen bir yapın olsaydı narsistin ilgisini çekemezdin. Narsist başka kaynak bulamadığında elindeki zayıf kaynakları da değerlendirir elbet; ancak hemen sıkılır, oynadığı oyundan zevk alamadığı ve yeterince tatmin olamadığı için kısa sürede bırakır. Sense, yıllar boyu onun hakimiyeti altına alabilmek adına kurduğu tüm örtülü işkencelere ve gelişmiş manipülasyonlara direnebildin. Yıprandın, belki paramparça oldun; ama uyanabildin.

Şimdi koyu yazdığım kısımları toplayıp özetle bir daha bakıyorum sana: Albenili bir dış görünüşün ve sosyal statün var, hayat dolu, capcanlı, şeffaf, empatik, hoşgörülü, vicdan sahibi, fedakar, sorumluluk sahibi, sevdiklerinin fikirlerine önem veren, iyi niyetli ve güçlü karakterli birisin.

Var mı içlerinde sana sorunlu görünen bir özellik?

Hayır hayır, “Demek ki iyi olmamak lazım bu devirde…” tiradına girme hemen. Konu o değil. Konu şu: Daha fazlası değil, sadece bu özelliklere sahip olman bile narsistin oyununa gelmen için yeterli. Bunlar ki, belki ailenin seni yetiştirirken sahip olman için nice gayretler sarf ettikleri olumlu özellikler. Dolayısıyla, kendini yargılarken insafsız davranmayıp bu konuyu da göz önünde bulundurmalısın.

Durumu çok hafiflettiğimi mi düşünüyorsun? Mutlaka sende bir sorun mu olmalı?

O zaman hatırlatmama izin ver.

Birinin bir eksikliği ya da kusuru olduğu için kurban konumuna geçebildiğini düşünmek ve istismar edilişini buna bağlamak; giyimi (mesela eteğinin boyu, bluzunun dekoltesi) ya da bir tavrı (mesela bir gülümsemesi, bir bakışı) dolayısıyla birinin tecavüzü hak ettiğini düşünmekle aynı şeydir.

Benzer şekilde, uzun süre şiddete maruz kaldığı için birine, bu biri kendin bile olsan, ezik, kendine güvensiz, güçsüz ve benzeri etiketler yapıştırabilmek ya da “Bunca zaman göremedin mi!” minvalinde yorumlar yapabilmek de bu sınıfa girer.

Bu gibi fikir, yorum ve tutumların hepsi şiddetin ta kendisi ve en sinsi destekçisidir. İçinde yaşadığımız toplum giderek şiddeti normalleştiriyor olsa da etkilerini en acı şekilde yaşamış olan sen artık tamamen uyanmalı ve içindeki saklı şiddet destekçisini yok etmelisin.

Sen bunu hak etmedin!

Hiç kimse, bir başkası tarafından herhangi bir şekilde kötüye kullanılmayı hak etmez!

Peki sadece bunlar mıdır seni kurban haline getiren özellikler? Başka bir olasılık yok mu?

Başka olasılıklar da var tabi. Narsistik sapkının seni kurban olarak seçmesi için yeter şartlar bunlar. Öncelikle bunu kabullenebilmen, iyileşebilmen için çok değerli bir adım.

Öte yandan, kendini kandırmadığından ve her olasılığı değerlendirdiğinden emin olmak adına, karakterine belki çocukluktan belki ergenlikten beri yerleşmiş olabilecek yanlış kalıplar olup olmadığını irdelemen gerek.

Geçmiş ilişkilerinde, okul ya da iş ortamlarında benzer sorunlar yaşamış olabileceğin gibi, bu ilişki senin psikolojik olarak başa çıkmakta ileri derecede zorlandığın ilk deneyimin olabilir.

Geçmişten keşfedebildiğin bir ipucu olmazsa yukarıdaki özelliklere dikkatlice bir daha bakabilirsin. Bu özelliklerden herhangi birinin genel karakterinde aşırıya kaçtığını; örneğin, her zaman aşırı hoşgörülü ya da fazlasıyla fedakar olduğun için zarar gördüğünü, fazlaca sorumluluk sahibi olduğun için kaldırabileceğinden fazla yük alarak zorlandığını fark ettiysen bu davranış kalıplarının üzerine gidebilirsin.

İşlevsel bulunduğu için son dönemde oldukça popüler olan Şema Terapi’yi incelemen ve varsa kendi şemalarının farkına vararak ilerlemen yine iyileşmen için çok değerli bir adım olabilir. İyileşmenin de ötesinde bundan sonraki yaşamında benzer sorunlar yaşamamak adına sağlam temeller oluşturabilirsin.

Herkesin terapi yöntemi farklıdır. Kimi kitaplar okur, kimi internette dolaşır, kimi destek gruplarına kimi de özel terapistlere başvurur. Senin için hangisi daha uygunsa onu seç. Yeter ki kendine karşı dürüst ol ve vazgeçme. Sorumluluk al ve yüzleş kendinle ki çözebilesin.

Özetle

Narsistin karşısına çıkan ve gerçekten iyi özelliklere sahip herhangi birisin sen. Neden destek gruplarında “Sen değerlisin“, “Sen özelsin.“, “Sen bunu hak etmedin.” türevi cümleler sık kullanılır bilir misin? Çünkü gerçek budur ve desteğe ihtiyaç duyacak duruma gelen kişi büyük olasılıkla bu gerçeği unutmuştur ya da buna artık inanamamaktadır. Biri sana “Sen güçlü bir kadınsın.” dediğinde gözlerin doluyorsa, bunu duymaya ve buna yeniden inanmaya ihtiyacın var demektir. İnanmak vakit alsa da tekrarlamaktan gocunmamak gerekir.

O halde hatırlatayım:

Sen değerlisin.

Sen özelsin.

Sen bunu hak etmedin.

👇

İlişkili Yazı: Adım Adım Terapi

 

👇

Paylaşım ve destek

Okuduklarınız size çok tanıdık geliyorsa, bu içeriğini oluşturmayı sağlayan bilgi ve deneyimden bireysel olarak faydalanmaya ve desteğe ihtiyacınız varsa paylaşım ve destek modeli konusundaki yazımı okuyabilir, iletişim kanallarımdan bana ulaşabilirsiniz.

Kurbanın Karakteristik Özellikleri” için 9 yorum

  1. Kelimesi kelimesine bu kadar isabet olur. Yazık ki narsist bir de babanız ise gerisini siz düşünün. Siz onun bakışlarından ne kadar yanız olduğunu düşünüp üzülürken o sizin bu empatinizi zayıflık, acizlik olarak görecek kadar…. ne diyeyim…

    1. İşte bu yüzden, Uyanış Travması yazısına yaptığınız yoruma katılıyorum. Kim olursa olsun, daha fazla zarar görmemek için ilişkiyi kesebilme olanağınız varsa durmayacaksınız.

    1. Geçmiş olsun. Umarım bu okumalar aydınlık huzurlu bir yerlere çıkmanıza yardımcı olur.
      Sevgiler

  2. Narsist/Empat ilişkisinde biri olarak söylüyorum ki, kesinlikle yıllarca narsist olmadığını anlamamak için bir sürü bahaneler bulmuşum. Beni aşağıladığı zaman, “haklı, işimi düzgün yapamıyorum”, öfke krizine girdiğinde “üstüne fazla gitmemeliydim”, trafik kurallarını çiğneyip hayatımızı tehlikeye soktuğunda “ehliyeti var, ondan iyi mi bileceğim” diye kendime yüklenirken yıllar yıllar geçmiş. Bir keresinde aşırı hız yapıyordu, çıkıştım, “bizim canımızı tehlikeye attığını farkında mısın?” diye, “bunun vebalini nasıl ödeyeceksin düşündün mü?” Bana dediği şey, sen beni kızdırdığın için kaza yaparsak senin yüzünden yaparız…
    Şimdi düşünüyorum, hala bu ilişki içindeyim, acaba kaç sağlam beyin hücrem kalmıştır?

    1. Uyanıp bu ilişkinin size ne kadar zarar verdiğinin farkına varmanızı sağlayacak kadar iyi durumda beyniniz hala. Önemli olan bundan sonra alacağınız kararlar ve bunları uygulamadaki kararlılığınız.

  3. Şu an gözlerim dolarak yazıyorum bu kelimeleri.
    Senelerce narsist bir babam varmış ve ben bunu 5 yıllık erkek arkadaşımın da narsist olduğunu öğrenmemle farkettim. Hayatım oyunca kendimi dönem dönem yetersiz ve hatalı hissettim, hep suçlu gördüm. Hatta uzun zamandır “Acaba narsist olan ben miydim?” diye düşündüm.
    Şu an anladım ki ben sadece bir kurbanım. Ben ve benim gibi herkes kendini toparlar umarım, daha kendinden emin güzel günler geçirir.

    1. Geçmiş olsun. Bu anlayışınız bundan sonra zehirli insanları kendinizden uzak tutmanız ve şimdiye kadar aldığınız yaraları onarmanız için bir başlangıç. Bu süreçte gerek yakınlarınızdan gerek uzmanlardan gerek yazılı ve görsel kaynaklardan bolca destek almaktan çekinmeyin lütfen. İhtiyaç duyarsanız benimle de iletişime geçebilirsiniz.
      Kolaylıklar dilerim.

  4. Muazzam bir yazı gercekten ben de gozlerım dplu dolu ızledım:( 15 sene sevgılılık ve 2,5 yıllık evlılıgımı bıtırdım ama hep neden sorusu vardı ? Neden bu kadar kotu? Sımdı nedenınden emınım ve ben de bı kurbanım sımdı kendımı affetme zamanı:)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir